Doga dendiginde genellikle boslukta dönen renkli bir top olarak dünyanin üzerindeki biyolojik örtü kastedilir. Oysa bu anlamiyla doga yalnizca dünyanin bile yalnizca tek bir görüntüsüdür. Musil, Niteliksiz Adam'in bir yerinde, yeryüzünün çok uzun zamanlar boyunca frijit, hatta ölü oldugunu, hiç dogurmadigini hatirlatmisti. Ben, genellikle, doga ve evren kelimelerini geçisli kullanmaya egilim gösteriyorum. Eskiler de, her zaman degil ama birçok kere böyle yapmistir. Hatta uzay-zamani hiç icat edememis olsalar da, dehr (evren ve zaman) gibi ya da rüzgâr veya sæculum (dünya ve dönem) gibi kelimeler kullandiklarinda, bir bütün olarak zamani ve mekâni ayni anda bile ifade edebilirler. Aslinda dönemler ya da döngüler anlamina gelen devran giderek bir bütün olarak kâinati anlatmaya baslar ve her halükârda sürekli dönmektedir.Hatta Erigena öyle bir dogadan (natura) söz eder ki, o artik zamandan ve mekândan ve varolanlardan bile fazladir. Esasinda zamani belirten kavramlarin (dehr, rüzgâr, sæculum, devran) mekâna dogru uzanmasina özellikle olus ve bozulus içindeki phusis'i belirten kavramin metafizige dogru uzanmasi eslik etmektedir. Üstelik çok sasirtici da degildir bu. Eski fizik zaten en basindan tuhaftir. Materia prima kesinlikle maddî degildir örnegin. Hareket hareketliligin ötesinden basladigi gibi madde de tam anlamiyla maddî olmayandan baslar.Yine de, yalnizca, boslukta dönen renkli bir topun üzerindeki biyolojik örtünün ugursuz bir kötüye kullanimi gibi duran bir insanlar âleminin içinde yasiyoruz. Bag-i dehr, evrenin bahçesi, "dünya bahçesi", bizim için insanlar âleminin bir res publica'si. Insanlar âlemiyse genellikle dramatik bir soytari-soytari diyalektigi üzerinden isliyor.(Tanitim Bülteninden)Ince Kapak: Sayfa Sayisi: 296Baski Yili: 2014e-Kitap: Sayfa Sayisi: 279Baski Yili: 2014Dili: TürkçeYayinevi: Dedalus
2020/08/29 22:22:04
